de leeswelp,  2009,  nr. 9 / december

Allemaal door de heg
Interculturele vriendschappen in verhalen voor jonge kinderen / door Karen Ghonem-Woets

Vele generaties lezers zullen zich de eerste ontmoeting tussen Jip en Janneke nog herinneren: de nieuwsgierige Jip ontdekt een gat in de heg, wringt zich erdoor en ontmoet aan de andere kant zijn buurmeisje Janneke. Dit is het begin van de avonturen van een onafscheidelijk duo. Sinds de verschijning van Jip en Janneke zijn de samenleving én de jeugdliteratuur veranderd. Zo zijn migranten, nadat ze naar hier waren gekomen, na verloop van tijd ook opgedoken in verhalen waarin hun situatie en problematiek vorm hebben gekregen.
Het aanbod aan verhalen waarin de ‘cultureel andere’ een rol speelt, is de afgelopen decennia groter en diverser geworden. Om greep te krijgen op dit aanbod, onderscheidde Hannie Humme in een artikel in Leesgoed binnen de interculturele jeugdboeken 1) boeken over een gewoon thema met personages die zijn ingevuld door mensen uit verschillende etnische groepen in gelijkwaardige rollen; 2) boeken die een kennismaking met een andere cultuur beogen; en 3) boeken waarin sprake is van een ontmoeting tussen verschillende culturen (Leesgoed 2000, nr. 6). In een eerder artikel dat ik schreef over multiculturaliteit in peuterboeken, bleek dat die ontmoeting vooral een ‘zachte confrontatie’ was (zie De Leeswelp 2009, nr. 6, p. 202-204).
Ligt dat anders in verhalen voor iets oudere kinderen? Uit het aanbod van de afgelopen dertig jaar heb ik twee aansprekende verhalen gekozen waarin de ontmoeting tussen verschillende culturen gestalte heeft gekregen in vriendschappen, want, zoals Marianne Hermans in ‘Literatuur zonder leeftijd’ schreef: “Het thema van de interculturele liefde of vriendschap geeft een auteur de ruimte om het multiculturele drama in het klein weer te geven” (2007, voorjaar). De vraag is steeds: in hoeverre komen overeenkomsten en verschillen aan bod? Is er sprake van confrontatie, en zo ja, hoe? […]

inhoud PEUTERS EN KLEUTERS Een oude beer, een nieuw kleedje, of omgekeerd Filosofie met de toverstaf Allemaal door de heg Recensies VANAF ZES JAAR Recensies OVER JEUGDLITERATUUR Van kampvuren en Bolderburen  VANAF NEGEN JAAR Recensies VANAF TWAALF JAAR André Boesberg: De vluchtrivier Recensies ADOLESCENTEN ‘Hartelust’ Recensies OVER JEUGDLITERATUUR Wat is er aan de hand in kinderboekenland? Een lezer leert zichzelf lezen Rita Ghesquière : Jeugdliteratuur in perspectief