de leeswolf,  2009,  nr. 9 / december

“Een bijl voor de bevroren zee in ons”
Herta Müllers bijdrage tot de wereldliteratuur / door Heidy Margrit Müller

Sinds haar debuut in 1982 heeft de Duits-Roemeense Herta Müller (geb. 1953) het steeds opnieuw over het leven in een dictatuur — over de verwoestende sporen die de repressie en het conformisme in het denken en de dagelijkse bezigheden van daders en slachtoffers nalaten. De hoofdfiguren worden door agenten van de geheime politie achtervolgd. Door miniaturen van het dagelijkse leven van enkele mensen te creëren, geeft Müller inzicht in de werkwijze van een dictatuur, die geen enkel respect toont voor de mensenrechten van haar onderdanen. Wie werken van haar leest, krijgt inzicht in het functioneren en de psychosociale gevolgen van drie dictaturen in Europa: het totalitaire regime van Nicolae CeauÅŸescu in Roemenië in de jaren ‘80, de onteigening van kapitalisten en de deportatie van vele Duits-Roemenen door de Sovjet-Unie na de Tweede Wereldoorlog en het Derde Rijk van de Duitse nationaal-socialisten, waarvan het Koninkrijk Roemenië jarenlang een bondgenoot was. Toen Roemenië zich op 23 augustus 1944 bij de geallieerde mogendheden aansloot, werden de Duits-Roemenen plots als staatsvijanden beschouwd, temeer omdat velen van hen het nationaal-socialisme hadden toegejuicht. De schrijfster heeft er nooit een geheim van gemaakt dat haar eigen vader tijdens de Tweede Wereldoorlog een SS-officier was. Dit geladen feit ziet zij als een uitdaging voor haar literaire schrijven. […]

Herta Müller: Hartedier, De Geus Breda, 2009, 219 p., € 18,90. ISBN 9789044516548
Vert. van: Herztier door Ria van Hengel
Herta Müller: Vandaag was ik mezelf liever niet tegengekomen, De Geus Breda, 2009,
221 p., € 18,90. ISBN 9789044516555. Vert. van: Heute wär ich mir lieber nicht begegnet door Ria van Hengel

inhoud COLUMN Baggerwerk 9   NEDERLANDS PROZA “Ik schrijf mijn mens” Zeg het met bloemen Recensies VERTAALD PROZA Hoe de vraag luidt Kleine geschiedenis van de Amerikaanse literatuur (3) Een eeuwig heden  Recensies POËZIE Parabels van de retoriek Recensies PORTRET “Een bijl voor de bevroren zee in ons” NON-FICTIE Ontspanningsoefeningen Zij kwamen uit het Oosten Onmachtig verzet Het gevecht met de engel Waarheid, mysterie en leugen Een lyrische ziel in tijden van communisme Meeslepend maar naïef Over kruistochten en jihad, een roman met voetnoten Recensies